القاسم پیرنیا
الکساندر باقدیانس
عباس شیبانی
محمدحسن باستان حق
پرویز جبل عاملی
مهدی بیگدلی
محسن ساغری
حسن عارفی
علی شبیه خوانی
مجید سمیعی
حسین صادقی
محمدرضا هاتف

در جهان 
بقراط
پاستور، لویی
کخ، رابرت
رودولف فیرخواختلالات ناشي از گرمازدگي به سه دسته تقسيم مي شوند :
كرامپهاي عضلاني ناشي از گرما ، خستگي مفرط ، هيپوترمي

كرامپهاي عضلاني ناشي از گرما :
 اين وضعيت شامل اسپاسم عضلات ارادي به دليل تخليه الكتروليتها بوده ، معمولاً زماني رخ ميدهد كه فرد در اثر قرارگرفتن در معرض گرما ، دچار تعريق شديد شده ، مقداري زيادي آب و نمك از دست بدهد ، و سپس توسط نوشيدن آب ، كمود مايعات خود را بدون در نظر گرفتن كمبود نمك جبران نمايد (مانند بروز كرامپهاي عضلاني در ورزشكاران)
مداخلات اورژانس شامل خنك نگهداشتن بيمار و خوراندن نمك و يا تزريق نرمال سالين به او ميباشد.

خستگي مفرط ناشي از گرما : 
اين وضعيت معمولاً زماني رخ ميدهد كه فرد در اثر قرار گرفتن در معرض گرما ، مقادير زيادي آب ونمك را از طريق تعريق شديد از دست بدهد . شكايات بيمار معمولاً شامل سردرد ، تهوع ، سرگيجه و اختلال در بينايي است.
مداخلات اورژانس در اين وضعيت شامل قرار دادن بيمار در جاي خنك و خوراندن آب و نمك به او مي باشد . در  صورت وجود حالت تهوع و استفراغ ، و يا بيهوش بودن بيمار تزريق وريدي نرمال سالين ضروري است.

هيپوترمي در گرمازدگي : 
در موقعيتهاي بسيار گرم ، بخصوص در هواي مرطوب و بدون باد (شرجي) ، ممكن است هيپوترمي ظاهر گردد. در چنين وضعيتي درجه حرارت بدن به بالاي 40 درجه سانتيگراد رسيده ، تنظيم حرارت مختل مي شود . علائم شامل كانفيوژن ،   اغما و تشنج است . در هيپوترمي هيپوتالاموس دچار بدكاري مي شود و چون بيمار عرق نمي كند(بدليل شرايط محيطي)، پوست گرم و خشك است.
معمولاً كاهش آب و الكتروليتها شديد نيست.
اقدام به خنك كردن بيمار بايد هر چه سريعتر صورت گيرد . مهمترين مسئله ، كاهش سريع درجه حرارت بدن تا 35 درجه سانتيگراد است . شستشوي بدن توسط الكل ، خواباندن بيمار در يخ ، استفاده از پنكه يا كولر ، غوطه ور كردن بيمار در آب سرد ، و استفاده از پتوهاي خنك كننده مي تواند كمك كننده باشد.
مطلقاً آسپرين جهت كاهش تب استفاده نكنيد ، زيرا نه تنها نمي تواند درجه حرارت را در اين افراد تصحيح كند ، بلكه داراي يك اثر منفي روي هموستاز بدن است كه در اين شرايط مي تواند بسيار خطرناك باشد.
كنترل حرارت بدن بايد از طريق ركتال صورت گيرد . زماني كه درجه حرارت به 39 درجه سانتيگراد رسيد. عمليات خنك كننده بايد متوقف گردد تا از عوارض احتمالي هيپوترمي جلوگيري به عمل آيد . مانيتورينگ دقيق بيمار از نظر افزايش مجدد درجه حرارت لازم است.
از بروز لرز در بيمار ممانعت بعمل آوريد ، زيرا لرزيدن موجب افزايش درجه حرارت بدن مي شود.
در صورت بروز لرز حين خنك كردن بيمار ، بلافاصله عامل خنك كننده را حذف نماييد.يخ زدگي در اغلب موارد بدنبال كاهش درجه حرارت محيط به كمتر از صفر درجه سانتي گراد (مثلاً در برف و بوران) و معمولاً در نواحي انتهايي بدن مثل انگشتان دست و پا ، لاله گوش و بيني كه معمولاً پوشش مناسب نيز ندارند ، اتفاق مي افتد . اما در صورت تماس با سرما ممكن است در هرقسمتي از بدن ايجاد شود . يخ زدگي بر اساس شدت سرد بودن هوا و سرعت باد مي تواند حتي در مدت زمان كوتاهي اتفاق بيافتد .  افزايش سرعت باد ، اثري مشابه به كم شدن دماي هوا دارد . افراد مسن ، خسته و گرسنه ، مستعدترين افراد براي يخ زدگي مي باشند.

علائم و نشانه ها :
احساس سرما در ناحيه ي مربوطه كه سپس به احساس درد تبديل مي شود.
كرخت شدن يا بي حس شدن ناحيه ي مربوطه 
احساس مورمور يا سوزن سوزن شدن در عضو درگير 
موضع درگير (در افراد داراي پوست روشن)  به  رنگ قرمز روشن يا صورتي و (در افراد داراي پوست تيره ) رنگ خاكستري  به خود مي گيرد و در نهايت قسمت سرمازده رنگ خود را از دست داده و به رنگ سفيد تغيير رنگ ميدهد.
بروز تاول و ايجاد تورم 
از دست دادن كامل حس ، حتي در نواحي كه قبلاً دردناك بوده اند.
تبديل  پوست و اندام صدمه ديده به حالت چرمي شكل يا شبيه موم (زرد يا سفيد رنگ) 
در نهايت عضو صدمه ديده سفت و سخت مي شود و در لمس شبيه چوب يا گوشت يخ زده خواهد شد.

كمك هاي اوليه :
كمكهاي اوليه يخ زدگي تقريباً همانند سرما زدگي مي باشد ، البته با رعايت نكات زير :
در صورتي كه عضو صدمه ديده باشد بايد آن را بي حركت كرد(آتل بندي مناسب )
از برخورد مجدد عضو صدمه ديده با سرما و باد جلوگيري كنيد.

از انجام كارهاي زير بايد به شدت پرهيز كنيد .
ماليدن يا ماساژ دادن عضو صدمه ديده 
ماليدن برف بر روي عضو صدمه ديده 
پاره كردن تاول ها 
گرم كردن عضو آسيب ديده ، به ويژه با حرارت خشك مثل بخاري ، شوفاژ ، شعله آتش ، گرفتن روي موتور خودرو و .... كه البته بايد توجه داشت كه  حرارت به گونه اي نباشد كه باعث صدمه به عضو يخ زده شود . بي حس شدن عضو آسيب ديده سبب مي شود كه مصدوم درد ناشي از حرارت را متوجه نشود ، بنابراين توصيه مي شود در صورت وجود آب گرم با درجه حرارت 40 تا 41 درجه سانتي گراد ، عضو آسيب ديده را در آب گرم قرار دهيد تا از عوارض احتمالي حرارت (مانند سوختگي ، تاول ،... ) جلوگيري شود.
حركت دادن عضو آسيب ديده ، به ويژه راه رفتن روي پاي آسيب ديده 
ماليدن پماد ، كرم يا مواد مختلف ديگر بر روي پاي آسيب ديده 

عوامل زير باعث مستعدتر شدن فرد براي سرمازدگي و يخ زدگي خواهد شد :
مصرف دخانيات (سيگار) يا مصرف نوشابه هاي الكلي و حاوي كافئين ، تغذيه نامناسب ، خستگي و نداشتن استراحت كافي ، مصرف برخي داروها ، مصرف الكل ، كفش و لباس نامناسب ، سن بالا و سابقه بيماري حاد يا مزمن نيز باعث مستعدتر شدن فرد براي ابتلا به سرمازدگي و يخ زدگي خواهد شد<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes' ?><html><body><a class="text" href="w:text:73.txt">شوك</a><a class="text" href="w:text:74.txt">صرع</a><a class="text" href="w:text:75.txt">غش</a></body></html>تعريف :  ناتواني دستگاه گردش خون در رساندن خون كافي به تمام اعضاي بدن را شوك گويند . در اين حالت چون خون كافي به اعضاي بدن نمي رسد بدن شروع به مقابله باوضع موجود (كاهش خون رساني ) مي كند . دفاع بدن دراين حالت بصورتي است كه بايد حداكثرخون به اعضاي حياتي مثل مغز و قلب رسيده و در مقابل به اعضا كم اهميت تر مثل پوست ، روده و عضلات خون كمتري برسد زيرا سلامت قلب و مغز ضروري تر است ؛ و در حقيقت شوك دفاع بدن در برابر اين كاهش خون رساني است .شوك به سه دليل مي تواند بروز يا پيشرفت كند :
كاهش قدرت قلب
گشاد شدن رگها
كاهش حجم خون

انواع شوكها
انواع شوك را بر اساس علت آن تقسيم بندي مي كنند كه عبارتند از :
1- شوكهاي فلبي مثل موارد سكته قلبي 
2- شوكهاي ناشي از كاهش خون مثل موارد خونريزي شديد يا سوختگي شديد 
3- شوكهاي عصبي مثل قطع نخاع 
4- شوكهاي رواني مثل شنيدن خبرهاي بد 
5- شوكهاي حساسيتي ، مثل تزريق داروئيكه فرد به آن حساسيت دارد 
6- شوكهاي عفوني و غيره 

علائم
شوك و علائم آن به تدريج به تدريج پيشرفت ميكنند . علائم آن را به سه مرحله تقسيم ميكنند كه عبارتند از : 
مرحله اول : افزايش تعداد نبض و تنفس ، اضطراب و ترس.
مرحله دوم : رنگ پريدگي ، نبض سريع و ضعيف ، تنفس مشكل ، ضعف و تشنگي و گاهي تهوع.
مرحله سوم : كاهش سطح هوشياري ، كاهش فشار خون ، نبض و تنفس ضعيف.
مصدوم اغلب قدرت سر پا ايستادن نداشته و روي زمين مي افتد . مردمكهاي چشمهايش گشاد شده و چشمهايش حالت خماري دارد.
  
كمكهاي اوليه :
بهترين درمان شوك پيشگيري از آن است . بنا براين اگر براي كسي حادثه اي اتفاق افتاده (مثلاً تصادف كرده) كه احتمال مي دهيد دچار شوك شود ولي هنمز علائم شوك را نشان نمي دهد ، با اين اقدامات عبارتند از :
1- كنترل راههاي هوايي مصدوم و جلوگيري و آسپيره كردن مواد استفراغي.
2- دادن اكسيژن 
3- كنترل خون ريزي
4- آتل بندي محل شكستگي
5- مريض را به پشت دراز كرده و پاهايش را حدود 20-30سانتي متر بلند كنيد.نكته مهم اينكه اگر با اين كار تنفس مصدوم مشكل شد فوراً پاهايش را پايين  آورده و يا اگر احتمال شكستگي پا يا ستون فقرات مي رود پا ها را بلند نكنيد.
6- جلو گيری از دفع حرارت بدن مصدوم به به وسيله پيچيدن وي درون پتو يا كحاف يا چيز مشابه آن ، توجه داشته باشيد كه با حرارت خارجي (بخاري ) مصدوم را گرم كنيد.
7- در صورتيكه كصدوم بيهوش يا استفراغ ندارد به او مايعات بدهيد.
8- كنترل علائم حياتي را هر5 دقيقه يكبار به عمل آوريد.

وضعيت اغماء ، بهبودي 
مصدوم كه زخمهاي وسيع در پائين صورت يا فك دارد، يا آنها كه بيهوش هستند به پهلو خوابيده و سر وي را به پائين خم كنيد تا مايعات استفراغ شده و خونيكه از صورت خارج مي شوند باعث انسداد مجازي تنفس و خفگي نشود . در اينگونه مصدومين بايد توجه اين وضعيت را وضعيت بهبودي مي گويندصرع از بيماريهاي مغز و اعصاب مي باشد كه معمولاً بصورت تشنج و يا حواس پرتي است كه در مدت زمان كوتاه اتفاق مي افتد . بصورت ناگهاني و تقريباً بدون هيچ علامت آگاهي دهنده آغاز و چند دقيقه به طول مي انجامد و مصدوم پس از آن ، از حوادث بوقوع پيوسته چيزي بياد نمي آورد.

مراحل حملات صرع :
مرحله اول 
تمام عضلات فرد منقبض شده و مثل چوب خشك شده و در پي آن به زمين مي خورد.

مرحله دوم 
چند ثانيه بعد از مرحله اول دچار تشنج ها و تكانهاي متعدد در تمام بدن مي شود. در اين مرحله كف از دهان بيمار خارج شده و ممكن است ادرار و مدفوع وي دچار بي اختياري گردد.

مرحله سوم 
پس از حدود يك دقيقه به حالت اغما مي رود . در انتها فرد بهوش آمده و ممكن است به خواب طبيعي برود.

كمكهاي اوليه :
اولين شيوه درمان به وسيله ابن سينا دانشمند برجسته ايراني ارائه شد . بدين گونه كه وي با كشيدن دايره اي به دور بيمار به اطرافيان بيمار مي گفت كه جن در بدن بيمار رفته است و اجنه او را مي آزارند و هركس وارد اين دايره بشود مورد هجوم جن ها واقع مي شود . ابن سينا با اين شيوه تنها مي خواسته تا از ورود مردم به حيطه خط رسم شده در اطراف بيمار جلوگيري كند تا اكسيژن كافي به بيمار رسيده و بيمار به وضع عادي  خود بر گردد . و حال اينكه امروزه نيز تنها كاري كه از يك امدادگر بر مي آيد به شرح زير مي باشد :
1- در حين حمله مريض را از نقاط خطرناك دور كنيد و به آرامي شانه ها و سر  او را بگيريد تا دامنه حركت وي كم شود و به سر وي آسيب نرسد.
2- در اثر تكانهاي شديد ممكن است مريض دچار ضربه مغزي شود و بهتر است زير سر وي جسم نرمي مثل بالشت و غيره بگذاريد.
3- اگر دهان بيمار بسته بود سعي در باز كردن آن نكنيد ، ولي اگر دهان بيمار باز بود جسم نرمي مانند لاستيك يا دستمال را بين دندانهاي بيمار قرار دهيد تا از گازگرفتن احتمالي زبانش جلوگيري شود. در ضمن اينكار بايد توجه داشته باشيد كه زبان مريض به عقب نيفتاده و راههاي هوايي را مسدود نكند.
4- بدليل عدم اختلال در تنفس نيازي به تنفس مصنوعي نمي باشد.
5- بعد از رفع حمله به بيمار استراحت داده و همچنين مايعات شيرين به او بخورانيد.
6- در ضمن در صورتي كه بيمار كنترل ادرار و مدفوع خود را از دست داد او را با چيزي بپوشانيد تا پس از بهبودي ، از اينكه ديگران وي را در آن وضع ديده اند ناراحت نشود.هنگامي كه جريان خون مغز كم شود ، بدليل اينكه مغز كنترل خود را روي اعضاء بدن از دست ميدهد فرد قدرت و هوشياري خود را از دست داده وسقوط مي كند . به اين حالت غش مي گويند.

علائم :
1- رنگ پريدگي و سردي پوست و عرق زياد
2- سرگيجه
3- گزگز دست و پا 
4- اختلال بينايي 
5- تغيرات علائم حياتي بصورت كاهش درجه حرارت بدن و فشار خون و تعداد تنفس و نبض البته تعداد نبض كاهش يافته و بعد از مدتي كوتاه افزايش مي يابد.
6- سقوط و عدم هوشياري

كمك هاي اوليه :
1- اغلب وقتي كه فرد مي افتد يا شما وي را دراز مي كنيد حالش بهبود مي يابد و اقدام ديگري لازم نيست . اگر مصدوم به حالت نشسته باشد بهتر است سر او را خم كرده و وسط دو زانويش بگذاريد . ولي در مجموع وضعيت درازكش بهتر از نشسته است.
2- سر فرد را به عقب خم كنيد تا زبان از مسيرهاي هوايي خارج شود و همچنين سر را به يك طرف خم كنيد تا مواد استفراغي آسپيره نشود (وارد راه هوايي او نشود).
3- لباسهاي مصدوم را شل كنيد.
4- تا وقتي مريض به هوش نيامده چيزي را به او نخورانيد.
5- روي سر و صورت مصدوم آب سرد بپاشيد يا نيشگون بگيريد.
6- اگر بدن مصدوم سرد است او را در پتو بپيچيد .
توجه : با وجود اينكه مسئله غش مسئله ساده اي است ولي ميتواند نشانه بيماري مهم قلبي و يا غيره باشد .بنابراين توصيه مي شود كه فرد دچار غش به پزشك مراجعه نمايد<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes' ?><html><body><a class="folder" href="w:html:77.htm:false:true">الف - آ</a><a class="folder" href="w:html:169.htm:false:true">ب - پ - ت - ث </a><a class="folder" href="w:html:275.htm:false:true">ج - چ - ح - خ</a><a class="folder" href="w:html:298.htm:false:true">د - ذ</a><a class="folder" href="w:html:307.htm:false:true">ر - ز - ژ</a><a class="folder" href="w:html:318.htm:false:true">س - ش</a><a class="folder" href="w:html:342.htm:false:true">ص - ض</a><a class="folder" href="w:html:346.htm:false:true">ط - ظ</a><a class="folder" href="w:html:350.htm:false:true">ع - غ</a><a class="folder" href="w:html:356.htm:false:true">ف - ق</a><a class="folder" href="w:html:365.htm:false:true">ک - گ</a><a class="folder" href="w:html:389.htm:false:true">ل - م - ن - و</a><a class="folder" href="w:html:412.htm:false:true">ه - ی</a></body></html><?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes' ?><html><body><a class="folder" href="w:html:78.htm:false:true">آ</a><a class="folder" href="w:html:116.htm:false:true">الف</a></body></html><?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes' ?><html><body><a class="text" href="w:text:79.txt">آترواسكلروز (تصلب‌ شرايين)</a><a class="text" href="w:text:80.txt">آتلکتازی یا جمع شدن ریه</a><a class="text" href="w:text:81.txt">آرتریت‌ عفونی‌ (چرکي)</a><a class="text" href="w:text:82.txt">آرتريت‌ مرتبط‌ با پسوريازيس‌</a><a class="text" href="w:text:83.txt">آرتريت روماتوئيد</a><a class="text" href="w:text:84.txt">آزبستوز</a><a class="text" href="w:text:85.txt">آسيب‌ به‌ گوش‌ مياني‌</a><a class="text" href="w:text:86.txt">آفت‌ دهان‌</a><a class="text" href="w:text:87.txt">آفتاب‌سوختگي</a><a class="text" href="w:text:88.txt">آكنه‌ (جوشهاي‌ غرور)</a><a class="text" href="w:text:89.txt">آلرژي‌ غذايي</a><a class="text" href="w:text:90.txt">آلزايمر</a><a class="text" href="w:text:91.txt">آمبولي‌ ريه‌</a><a class="text" href="w:text:92.txt">آمپيم‌</a><a class="text" href="w:text:93.txt">آمفيزم</a><a class="text" href="w:text:94.txt">آمنوره‌ اوليه‌</a><a class="text" href="w:text:95.txt">آمنوره‌ "قطع‌ قاعدگي"‌(ثانويه‌)</a><a class="text" href="w:text:96.txt">آسم</a><a class="text" href="w:text:97.txt">آميبياز (اسهال‌ خوني‌ آميبي)</a><a class="text" href="w:text:98.txt">آميوتروفيك‌ لاترال‌ اسكلروز</a><a class="text" href="w:text:99.txt">آنافيلاكسي‌ (شوك‌ آلرژيك‌)</a><a class="text" href="w:text:100.txt">آندوكارديت</a><a class="text" href="w:text:101.txt">آندومتريوز</a><a class="text" href="w:text:102.txt">آنرژين‌ صدري‌</a><a class="text" href="w:text:103.txt">آنسفاليت‌ ويروسي‌</a><a class="text" href="w:text:104.txt">آنفلوآنزا</a><a class="text" href="w:text:105.txt">آنوريسم‌</a><a class="text" href="w:text:106.txt">آرنج‌ تنيس‌بازان‌</a><a class="text" href="w:text:107.txt">آبله‌ مرغان‌</a><a class="text" href="w:text:108.txt">آبسه ریه</a><a class="text" href="w:text:109.txt">آبسه‌ مغزي‌ يا اپي‌دورال‌</a><a class="text" href=