ورد كرده است , خطر قطع نخاع گردني و فلج اندام ها وجود دارد . در مواجهه با چنين مواردي هنگام جابجايي و عمل احيا , بايد بسيار احتياط نموده و سعي كرد تا كوچكترين حركتي به سر و گردن وي وارد نشود . همچنين در صورت نياز به عمليات احياي قلبي ريوي بايد از مانور فشار به فك استفاده كرد تا از آسيب به نخاع و ستون فقرات جلوگيري شود.

نكته بسيار مهم 
كليه افراد غرق شده پس از نجات و اقدامات اوليه حتي اگر كاملاً هوشيار باشند , بايد به سرعت به بيمارستان منتقل شوند , چرا كه آب جذب شده مي تواند عوارض خطرناك و كشنده اي براي فرد داشته باشد.<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes' ?><html><body><a class="text" href="w:text:65.txt">انواع آسيب هاي وارده به دستگاه اسكلتي</a><a class="text" href="w:text:66.txt">معاينه دستگاه اسكلتي ، عضلاني</a><a class="text" href="w:text:67.txt">كمكهاي اوليه در آسيب هاي دستگاه اسكلتي ، عضلاني</a></body></html>چگونه آسيب به استخوان ها (دستگاه اسكلتي ، عضلاني) 
1- ضربه مستقيم 
2- ضربه غيرمستقيم مانند افتادن روي بازو كه باعث شكستگي ترقوه مي شود .
3- نيروي چرخشي : پيچ خوردن پا هنگام دويدن يا اسكي و آسيب به فاصل و شكستگي استخوان ها

انواع آسيب هاي وارده به دستگاه اسكلتي
شكستگي
دررفتگي
پيچ خوردگي

انواع شكستگي
شكستگي باز : هرگاه در ناحيه ي دچار شكستگي زخمي وجود داشته باشد كه با محل شكستگي استخوان مرتبط باشد ، بطوري كه باعث شود تا محل شكستگي با محيط بيرون ارتباط داشته باشد ، به آن شكستگي باز اطلاق مي شود . اين مسئله باغث افزايش خطر عفونت در محل شكستگي مي گردد.

شكستگي بسته :  در اين نوع شكستگي ها علي رغم شكسته شدن استخوان پوست سالم است (زخم بسته) و به اين علت شكستگي بسته نام دارد.
در شكستگي باز به علت احتمال ورود ميكروب امكان بروز عفونت هاي شديد بيشتر از شكستگي بسته مي باشد.

دررفتگي : 
هرگاه دو سطح استخواني كه در محل مفصل روبروي هم قرار مي گيرند بطور كامل يا ناقص از محل خود جابجا مي شوند به اين حالت دررفتگي گفته مي شود . اين حالت معمولاً با پارگي و آسيب به رباطهاي نگه دارنده اطراف مفصل همراه است . حركت دادن محل دررفتگي همانند شكستگي بسيار دردناك و گاهي غير عملي است . براي پيشگيري از آسيب به اعصاب و رگهاي خوني و همچنين كاهش درد مصدوم بايد مانع از حركت مفصل شويد (آتل بندي)

پيچ خوردگي :
آسيبي است كه به علت كشيده شدن بيش از حد رباط هاي محافظ مفاصل به وجود مي آيد . در موارد پيچ خوردگي نيز براي كاهش درد مصدوم و جلوگيري ار ايجاد آسيب بيشتر ، بايد در اسرع وقت اقدام به بي حركت كردن عضو صدمه ديده كنيد  (آتل بندي)علائم و نشانه هاي آسيب به دستگاه اسكلتي ، عضلاني 
درد در محل آسيب
زخم باز يا بسته
تورم شديد 
تغيير شكل عضئ صدمه ديده
دردناك بودن محل آسيب هنگام لمس ( حساسيت به لمس)
عدم توانايي يا عدم تمايل بيمار به حركت دادن عضو 

توجه : دربرخي موارد شكستگي كه شدت ضربه باعث جداشدن دو قطعه استخوان از يكديگر مي گردد ، ممكن است علامت ديگري نيز علاوه بر علائم ياد شده وجود داشته باشد ، كه اين علامت شنيدن صداي سائيده شدن دو انتهاي شكسته ي استخوان به يكديگر يا احساس اين حالت توسط خود است . اين علامت به هنگام حركت دادن عضو صدمه ديده توسط خود مصدوم يا ديگران ايجاد مي شود و به طور معمول با درد بسيار شديدي نيز همراه است . اما به هيچ وجه نبايد از حركت دادن عضو آسيب ديده و ايجاد چنين صدايي براي تأييد وجود شكستگي استفاده كرد .دراين حالت احتمال صدمه به عروق ، اعصاب ، ماهيچه و ديگر بافت هاي اطراف استخوان شكسته بسيار زياد مي باشد و به همين علت بايد عضو صدمه ديده را در اسرع وقت آتل بندي و بي حركت كرد.

معاينه دستگاه اسكلتي ، عضلاني
1- معاينه ي عمومي بيمار از نظر آسيب ساير قسمتهاي مهم بدن مطابق روش ارزيابي بيمار 
2- معاينه اندام آسيب ديده 
3- بررسي گردش خون و حس در اندام آسيب ديده (پر شدگي مويرگي)

معاينه اندام آسيب ديده:
امدادگر ابتدا بايد اندام را به طور كامل مشاهده و بررسي و شكل آن را با اندام طرف مقابل مقايسه كند . براي اين كار ابتدا لباس هاي روي اندام را از محل درز لباس باز يا قيچي كنيد و سپس آنها را از روي اندام صدمه ديده كنار بزنيد . به هيچ وجه سعي در خارج كردن يا در آوردن لباس مصدوم به روش معمول را نداشته باشيد زيرا ممكن است باعث تشديد صدمه به مصدوم شود.
در مشاهده به دنبال علائم و نشانه هاي زير بگرديد : 
زخم باز
زخم بسته يا كبودي
تغيير شكل
تورم 

وجود هر كدام از اين علائم را بعنوان آسيب قلمداد كنيد و كمك هاي اوليه مناسب را انجام دهيد . براي معاينه ي ساير قسمت هاي مشكوك ، اندام را از بالا تا پايين به صورت حلقوي و يا دو دست به ملايمت فشار دهيد . احساس هرگونه درد به هنگام لمس ، راهنماي مهمي جهت شك به امكان وجود آسيب است.

در مورد حس اندام از بيمار سئوال كنيد.
آيا احساس مورمور شدن يا كرختي دارد؟
اين علائم مي تواند نشانه آسيب يا عصب خونرساني اندام باشد . اگر در نهايت هيچ كدام از علائم يا شده مشاهده نشد ، از بيمار بخواهيد تا اندام را به آرامي و با احتياط حركت دهد . بروز درد به هنگام حركت دادن عضو نيز مي تواند نشانه ي وجود صدمه و آسيب اسكلتي باشد.

توجه : در صورت وجود هر كدام از علائم ياد شده از تكان دادن عضو يا درخواست از مصدوم براي حركت دادن عضو به شدت پرهيز كنيد.

وضعيت گردش خون و حس اندام آسيب ديده بوسيله عوامل زير بررسي مي شود :
نبض اندام
پرشدگي مجدد مويرگي
رنگ و حرارت اندام
حس اندام
حركت اندامكمكهاي اوليه براي تمام آسيب هاي اسكلتي (شكستگي ، دررفتگي و پيچ خوردگي) يكسان است و شامل مراحل زير مي باشد:
1- با حفظ خونسردي ، صحنه حادثه را ارزيابي و درخواست كمك مي كنيد.
2- وضعيت تنفسي و هوشياري مصدوم را كنترل كنيد.
3- تمامي زخم هاي باز را با گاز استريل بپوشانيد و خونريزي را كنترل كنيد.
4- اگر آسيب يا علامت واضحي وجود ندارد ، ولي مصدوم از درد شكايت دارد، هميشه مبنا را بر وجود شديدترين آسيب اسكلتي يعني شكستگي بگذاريد و اقدامات لازم را انجام دهيد.
5- از اقدام برا ي جا انداختن موارد شكستگي يا در رفتگي به شدت پرهيز كنيد . به علاوه اگر سر استخوان شكسته از زخم بيرون زده است ، سعي در فرو بردن آن به درون زخم نداشته باشيد ، بلكه آن را با روش مناسب ، پانسمان و بانداژ كنيد و سپس عضو صدمه ديده را با روش صحيح آتل بندي و بي حركت كنيد.
در مواردي كه شك به دررفتگي يا پيچ خوردگي نيز وجود دارد ، بايد درست مثل موارد شكستگي عمل كنيد و اقدامات لازم جهت بي حركت كردن عضو را انجام دهيد . استفاده از كمپرس آب سرد از تورم بيشتر و درد مي كاهد.
به يا داشته باشيد كه در اين موارد نيز آتل بندي و بي حركت كردن عضو لازم است.
در كل بي حركت كردن عضو آسيب ديد هاصل مهم و اساسي در موارد شكستگي ها و ديگر آسيب هاي اسكلتي مي باشد . برا ياين منظور از وسيله اي بنام آتل استفاده مي شود.
شكستگي جمجمه ، دنده ها ، ستون فقرات ، لگن و ران شكستگي هاي خطرناكي هستند كه به مراقبت هاي ويژه نياز داند.

شكستگي جمجمه مي تواند با خونريزي داخل جمجمه اي يا ضربه مغزي همراه باشد . بنابراين بايد سطح هوشياري مصدوم ، وضعيت تنفس و گردش خون ، واكنش تقارن مردمك ها و حس و حركت اندام ها را بررسي كرد و در صورت لزوم و كمك هاي اوليه مناسب را برا ي مصدوم انجام داد . در اين موارد ثابت كردن سر و گردن را فراموش نكنيد.

شكستگي دنده ها گاهي با آسيب به ريه ، قلب ، كبد يا طحال همراه است . به تنفس ، نبض و فشارخون مصدوم توجه كنيد و ه دنبال علائم خونريزي داخلي باشيد.

شكستگي لگن و ران به علت مجاورت با رگ هاي خوني بزرگ هميشه با خطر خونريزي شديد داخلي و حتي مرگ مصدوم همراه هستند . همچنين خطر ديررس ديگر حركت چربي در خون (آمبولي چربي) به دنبال اين شكستگي ها ( به ويژه شكستگي استخوان ران ) و انسداد رگ هاي ريه است كه معمولاً در عرض 24 تا 72 ساعت بعد از شكستگي روي مي دهد و با سرفه ، تنگي نفس ، احساس بي قراري و اضطراب ، تند شدن تنفس و نبض مصدوم و علائم شوك همراه است . آتل بندي و ثابت كردن سريع شكستگي ران بلافاصله پس از وقوع حادثه ، احتمال بروز اين عارضه ي خطرناك را تا حد زيادي كاهش مي دهد.
لگن در برگيرنده اندام ها يادراري ، تناسلي است و شكستن لگن خطر آسيب به اين اندام ها را در بر دارد.

شكستگي مهره هاي ستون فقرات (به ويژه مهره هاي گردني) از اهميت بالايي برخوردار است و نياز به مراقبتهاي خاص دارد . بنابراين به علائم و نشانه هاي آسيب به ستون فقرات (مثل زخم ، كبودي يا ساير علائم ضربه به سر ، گردن و ستون فقرات ، دردناك بودن ستون فقرات هنگام لمس ، ضعف ، فلج يا عدم توانايي در حركت دادن اندام ها و از دست دادن حس يا مورمور شدن قسمتي از بدن در زير ناحيه صدمه ديده) توجه كنيد و در صورت لزوم كمك هاي اوليه زير را براي مصدوم انجام دهيد:
1- مصدوم را در وضعيت ثابت نگه داريد و از هر گونه جابه جايي مصدوم به شدت پرهيز كنيد.
2- به سطح هوشياري ، راه هوايي ، تنفس و گردش خون مصدوم توجه كنيد . تنفس اين بيماران ممكن است به صورت شكمي باشد (بالا و پايين آمدن شكم با هر بار تنفس )
3- نبض ، حس و حركت اندام ها رابررسي كنيد.
4- كمكهاي اوليه را براي ساير عوارض و صدمات جدي مصدوم را انجام دهيد.
5- جز براي انجام احياي قلبي –ريوي يا دور كردن مصدوم از محل ناامن و خطرناك ، اقدام به جابجايي مصدوم نكنيد.
6- با كمك تخته كمري كوتاه يا بلند ، ستون مهره هاي مصدوم را ثابت كنيد.
7- تا رسيدن نيروهاي امدادي به محل ، از هرگونه جابه جايي مصدوم به شدت خودداري كنيد و به ارزيابي مداوم و يادداشت علائم حياتي وي ادامه دهيد.<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes' ?><html><body><a class="text" href="w:text:69.txt">سرمازدگي</a><a class="text" href="w:text:70.txt">گرمازدگي</a><a class="text" href="w:text:71.txt">يخ زدگي</a></body></html>آسيب هاي ناشي از سرما 
توانايي بدن در مقابله با سرما بسيار كمتر از توان آن براي مقابله با گرما است و در واقع روش اصلي براي گرم نگه داشتن بدن استفاده از لباس و پوشش مناسب است . علاوه بر اين عواملي است مثل خستگي ، تغذيه نامناسب ، سابقه بيماري (مرض قند ، بيماري قلبي - عروقي يا تنفسي ، ...) مصرف داروهاي خاص (مثل داروهاي فشارخون ، و از همه مهمتر مصرف الكل ) ، نامناسب بودن لباس و پوشش فرد و عوامل مختلف ديگري نيز باعث مستعد شدن فرد به كاهش درجه ي حرارت بدن و آسيب هاي ناشي از آن خواهد بود.
عدم تحرك براي مدت طولاني (مثل سربازان داخل سنگر) به علاوه ي سرد بودن هوا ، رطوبت بالا ، وزيدن باد و خيس بودن لباس ها نيز باعث مستعد شدن فرد و بروز سريع تر و شديدتر آسيب هاي ناشي از سرما خواهد شد.

مهم : در موارد آسيب هاي ناشي از سرما نيز پيشگيري بر درمان مقدم است و با رعايت اصول مقابله با سرما حتي در بدترين شرايط آب وهواي نيز مي توان از بروز آنها جلوگيري كرد.

نكته : رطوبت هوا به همراه وزش باد باعث از دست رفتن درجه ي حرارت بدن مي گردد . به ويژه هرچه سرعت باد بيشتر باشد ، كاهش درجه حرارت بدن سريع تر خواهد بود . وزش باد تند در يك آب و هواي سرد و مرطوب به سرعت باعث كاهش درجه حرارت بدن فرد خواهد شد.

كاهش عمومي درجه حرارت بدن (هيپوترمي يا افت دماي بدن)
در برخي شرايط مانند قرار گرفتن طولاني در معرض آب و هواي بسيارسرد و يا غوطه ور شدن در آب بسيار سرد ، بدن توانايي توليد حرارت لازم براي مقابله با سرماي محيطي را ندارد و در نهايت دچار كاهش دماي عمومي بدن مي گردد . به اين حالت اصطلاحاً هيپوترمي گويند.
در اين حالت هيپوتالاموس مغز دچار بدكاري مي شود و  بدن قادر به كنترل دماي قسمت مركزي خود نيست و درجه حرارت حرارت مركزي بدن از 37 درجه به  كمتر از 35 درجه سانتي گراد خواهد رسيد.
افراد سالخورده و ضعيف بخصوص اگر لاغر ، خسته و گرسنه هم باشند مستعد هيپوترمي هستند.
علائم و نشانه ي اين افراد عبارت است از :
1- ابتدا بدن آنها دچار لرز مي شود.
2- پوست سرد وخشك مي شود.
3- نبض كند مي گردد.
4- تعداد تنفس بيمار كمتر از حالت طبيعي مي شود.
5- درجه حرارت بدن به 35 درجه يا كمتر مي رسد.
6- خواب آلودگي ظاهر مي شود كه ممكن است به كُما منجر شود.
7- ممكن است ايست قلبي رخ دهد.

ساير علائم عبارتند از :
پوست سرد :  يكي از علائمي كه دلالت بر افت دماي بدن و بروز حالت هيپوترمي دارد .(به ويژه سرد بودن پوست شكم)

لرز : از واكنش هاي دفاعي بدن براي گرم كردن خود است و بدن بطور خودكار سعي مي كند تا با افزايش كار عضلات حرارت بيشتري توليد كند و دماي قسمت مركزي خود را ثابت نگه دارد . اما با پيشرفت آسيب و كاهش بيشتر دماي بدن ، اين واكنش دفاعي نيز مختل مي شود.

 گيج و منگ شدن مصدوم و از دست دادن قدرت قضاوت وتصميم گيري و از دست دادن هماهنگي حركات و فعاليتهاي بدني  
(مهم : مصرف الكل باعث تشديد اين حالت مي گردد)

اشكال در تكلم و صحبت كردن  و همچنين سفتي و انقباض عضلاني  از ديگر علائم هيپوترمي مي باشد.
 
كمك هاي اوليه 
همانند ساير سوانح ، ابتدا ارزيابي صحنه ي حادثه ، دور كردن يا پرهيز از خطر و درخواست كمك را فراموش نكنيد .
سپس ارزيابي اوليه مصدوم و انجام مراحلABC  (كنترل  راه هوايي ، تنفس ، ضربان قلب ) و ديگر كمكهاي اوليه ي ضروري در صورت لزوم 
انتقال مصدوم به مكان گرم و خشك  و ترجيحاً سربسته (مانند ساختمان ، چادر ، ماشين ، ... ) 
خارج كردن لباس هاي مرطوب ، خيس يا تنگ مصدوم و در صورت امكان پوشاندن لباس خشك به مصدوم و قرار دادن وي در داخل كيسه خواب يا انداختن چند پتوي گرم و خشك بر روي او
هيچگاه بدن مصدوم را با مالش گرم نكنيد و او را نيز تشويق به انجام فعاليتهاي بدني و راه رفتن نكنيد.
بدليل كاهش درجه حرارت بدن و بروز اختلال در سيستم الكتريكي قلب ، هر ضربه ي ناگهاني ممكن است منجر به بي نظمي هاي بسيار شديد و كشنده در ضربان قلب فرد گردد . بنابراين حتي براي خارج كردن لباس هاي مصدوم ابتدا آنها را قيچي و سپس از بدن مصدوم خارج كنيد.
در صورتي كه فرد هوشيار است و دچار تهوع و استفراغ شديد نيست  مي توانيد ، نوشيدني و غذاي گرم به وي بدهيد.
نكته :  براي كنترل نبض مصدوم مبتلا به هيپوترمي بايد حدود 30 تا 45 ثانيه صبر كنيد.
مهم : حتي در صورت فقدان هوشياري و ديگر علائم حياتي مثل تنفس و نبض نبايد فرد را مرده قلمداد كرد.
هر فرد دچار هيپوترمي بايد حتماً به مراكز درماني منتقل گردد و تحت درمانهاي لازم از جمله گرم كردن بدن قرار گيرد.
نكته : مصرف نوشيدني حاوي الكل و كافئين به هيچ وجه مجاز نيست . به ويژه الكل علاوه بر تسريع در از دست دادن نحرارت بدن ، باعث كاهش حس لمس در پوست فرد و همچنين كاهش سطح هوشياري و قدرت قضاوت وي خواهد شد.در ایران 
ابوعلی سینا
زکریای رازی
محمد بن محمود آملی
محمد قریب
جهانشاه صالح
امیر خان امیراعلم
محمد حسین لقمان الدوله ادهم
جواد آشتیانی
منوچهر اقبال
احمد فرهاد معتمد
محمدعلی حفیظی
ابراهیم سمیعی
محسن ضیائی
نصراله مقتدر مژدهی
فخر رازی
کمال الدین آرمین
احمد ابو