با آلات برنده و صدمات جنگي در اثر گلوله و تركش و… را نام برد.
از علل خونريزي داخلي مي توان آسيب و ضربه در اثر تصادفات، ضربه ها، وارد شدن گلوله به درون احشاء ، برخي بيماريهاي خاص مثل خونريزي گوارشي و اختلالات انعقادي اكتسابي و ارثي را نام برد.

اهداف كلي در خونريزي ها 
1ـ شناسايي وضعيت مصدوم و شدت از دست رفتن خون
2ـ مهار خونريزي
3ـ تميز نگه داشتن زخم و پوشاندن آن با گاز استريل جهت به حداقل رساندن خونريزي و ممانعت از بروز عفونت 
4ـ انتقال مناسب مصدوم به بيمارستاندر ارائه كمكهاي اوليه سرعت عمل به خرج دهيد اما خونسردي خود را حفظ كنيد.   
                          
تاخيرممكن است به قيمت از دست رفتن جان مصدوم تمام شود.ــ  علايم حياتي را كنترل كنيد.

مصدوم را به پشت بخوابانيد و پاها را در وضعيت زانوخميده بالا ببريد.

خونريزي را كنترل كنيد.

مصدوم را گرم نگه داريد.

مصدوم را در وضعيت استراحت قرار داده و اندام زخمي را بي حركت كنيد.

لباس مصدوم را شل كنيد.

در صورت بروز شوك، پاهاي مصدوم را بالا نگه داريد اما در صورت خونريزي سر و گردن نبايد سر را نسبت به بقيه بدن پايين تر نگه داشت ، چون سبب خونريزي بيشتر مي شود.

در صورتي كه خون لخته شده باشد، از كندن و تميز كردن آن خودداري كنيد؛ زيرااين كار سبب خونريزي مجدد ميشود.

هرگز اشيائي مانند چاقو، تكه هاي شيشه و… را از زخم خارج نكنيد زيرا امكان تشديد آسيب و خونريزي بيشتر وجود دارد. در اين شرايط، از يك دستمال و يا باند حلقه شده به نام تــامپون استفاده كنيد. توجه داشته باشيد كه  تامپون بايد كاملا اطراف جسم را بپوشاند طوري كه وقتي خواستيد روي آن باندپيچي كنيد،به جسم فشار وارد نشود.    

مصدوم را به مركز درماني انتقال دهيد.براي اين كار ميتوانيد از چند روش زير استفاده كنيد:
1 - بالا نگه داشتن عضو آسيب ديده
2 - فشار مستقيم بر روي محل خونريزي
3 - فشار بر روي نقاط فشار (منظور از نقاط فشار، نقاطي هستند كه شريان يا همان سرخرگ اصلي، از آن عبور كرده است.) 
4 - اگر خونريزي جزئي باشد، خونريزي ممكن است با ريختن آب سرد بر  روي آن بند بيايد.
5 - استفاده از تورنيكت يا شريان بند در خونريزي هاي شديد تورنيكت باند عريزي است كه استفاده از آن به طور صحيح سرخرگ را بسته و مانع خونريزي ميشود. از اين وسيله تنها در موارد بسيار ضروري (نظير قطع سرخرگ بزرگ، قطع عضو و يا عدم مهار خونريزي با روشهاي ديگر) استفاده مي شود.جهت كنترل خونريزي خارجي بايد چهار مورد اساسي زير به ترتيب وبه سرعت انجام پذيرد :
1-  فشار مستقيم 
2-  بالا نگه داشتن عضو
3-  فشار بر نقاط فشار
4-  استفاده از تورنيكت يا كيسه هوايي 
 
فشار مستقيم : 
موثرترين روش در كنترل خونريزي از طريق فشار مستقيم ميباشد كه به يكي از دو روش زير انجام ميگيرد :
الف- گاز استريل (يا تكه پارچه تميز) را روي محل خونريزي گذاشته وبا دست روي آن فشار وارد شود تا خونريزي قطع گردد.
ب- قطعه اي گاز استريل را روي محل خونريزي گذاشته وبه وسيله بانداژ محكم آنرا ببنديد تا خونريزي كنترل گردد. 
 
بالا نگه داشتن عضو دچار خونريزي :
اين روش در كنترل خونريزي قسمت هايي از بدن كه امكان قراردادن آنها در سطحي بالا تر از سطح بدن وجود دارد مورد استفاده قرارميگيرد كه به علت نيروي جاذبه ،فشار خونريزي كمتر ميشود.
توجه : در صورت وجود شكستگي درعضو مربوطه استفاده ازاين روش محدوديت دارد.
 
فشار بر نقاط فشار : 
اگر توسط فشار مستقيم و بلند كردن عضو ،خونريزي قابل كنترل نبود از فشار دادن بر نقاط فشار استفاده ميشود.
 
نقاط فشار نقاطي است كه شريان هاي اصلي بدن از نزديك سطح بدن و روي استخوانها عبور ميكند و تعدادي از آنها عبارتند از :
در خونريزي هاي دست
در خونريزي هاي پا 
توجه : چنانچه در اين محل ها شكستگي استخواني باشد در استفاده از اين روش محدوديت وجود دارد.
 
استفاده از تورنيكت يا كيسه هوائي :
اين روش فقط زماني انجام ميشود كه كوشش هاي قبلي جهت كنترل خونريزي موثر واقع نشود ويا در مواقعي كه اندامي قطع گرديده و نگراني درمورد ازبين رفتن بافتهاي پائين تر از محل بستن تورنيكت نباشد.

روش بستن تورنيكت : 
ابتدا گاز يا دستمالي بر روي بازو قرار دهيد كه علاوه بر نقش حفاظتي باعث افزايش فشار در آن نقطه گردد.
به وسيله باند نواري دستمال فوق را ثابت كنيد. وسپس اهرمي مثل يك تكه چوب يا لوله يا حتي خودكار را روي آن قرار دهيد وباند را بعد از قراردادن آن گره ديگري بزنيد.
اهرم را به حول مركز گره تا اندازهاي بچرخانيد كه خونريزي قطع شود در اينحال اهرم را بوسيله گره ثابت كنيد.

 زمان بستن، تورنيكت را در محلي كه قابل رويت باشد بنويسيد . به هیچ وجه تورنیکت را به منظور خونرسانی به اعضا باز نکنید. چرا که این کار کمکی نمی کند و تنها احتمال خطر را برای فرد بیشتر می کند. 
نكته ها :
اندامي كه با تورنيكت بسته شده حتماً بايد در معرض ديد باشد.
حتي در زخمهاي ران و بازو تورنيكت حداقل بايد 2 اينچ يا5 سانتي متر بالاتر از آن بسته شود. 
 
عده اي از پزشكان استفاده از كيسه هوائي دستگاه فشار خون با فشار حدود 150 ميلي متر جيوه را پيشنهاد مي كنندكه عملاً اگر امكان پذير باشد راه ايمني تري ميباشد. در دهه هاي اخير استفاده از وسيله اي به نام آتل بادي پيشنهاد شده كه كيسه هاي پلاستيكي با حفره ميان خالي هستند ومانند جوراب پوشيده و سپس باد مي كنند. اين وسيله علاوه بر اينكه ميتواند به عنوان يك آتل مصرف شود درموارد خونريزيها نيز به عنوان كمك دهنده در جلوگيري از خونريزي يا در موارد شوك حاصل از خونريزي به عنوان كمك در كاهش جريان خون اندامها مورد استفاده قرار مي گيرد.

دربستن تورنيكت بايد بسيار دقت كرد . چه بسا افرادي كه به دليل سهل انگاري امدادگران عضو خود را از دست داده اند . به همين دليل استفاده از تورنيكت و آتل بادي در بسياري از نقاط جهان معلق مانده است و تنها در موارد خاص مورد استفاده قرار مي گيرد .در بستن تورنيكت در قسمتي از اندام مثلاً دست بايد توجه كرد براي جلوگيري از آسيب و قطع عضو سالم به اندازه اي تورنيكت را محكم كنيم كه نبض احساس شود تا از تخريب عضو جلوگيري شود و حدالمقدور سعي شود از تورنيكت استفاده نشود.

كنترل بوسيله سرما :
در موارد شكستگي، سوختگي وخونريزيهاي خفيف ميتوان با استفاده از كيسه هاي حاوي يخ در محل ضايعه، علاوه بر كاهش درد و تورم  باعث كاهش خونريزي نيز شد. توجه داشته باشيد كه استفاده از سرما به تنهائي نميتواند در كنترل خونريزي موثر باشد وبايد همراه با ديگراقدامات انجام گيرد. 
توجه : براي جلوگيري ازسرمازدگي مورد نظر، كمپرس سرما را نبايد بيش از 20 دقيقه ادامه داد.
 
با توجه به مطالب فوق در مصدوم دچار خونريزي اقدامات زير را بترتيب به عمل أوريد :
محل خونريزي را مشخص كنيد. 
نوع خونريزي را مشخص نمائيد. 
خونريزي را كنترل كنيد (بايد از حداقل امكانات حداكثر استفاده بعمل آيد). 
اگر جهت كنترل تورنيكت بسته ايد زمان آن را درجائي كه كاملاً در معرض ديد باشد مثلاً سينه يا پيشاني بيمار بنويسيد.
بيمار را جهت پيگيري صدمات وارد شده كنترل كنيد. 
فراموش نكنيد كه تمامي اين عمليات را در موقعي ميتوان انجام داد كه ابتدا وضع تنفس وقلب بيمار كنترل شده باشد.پزشکی در ایران به دوران باستان بر می‌گردد.
با دانشگاه‌هایی مانندجندی‌شاپور، پزشکی در ایران گسترش یافت، پس از اسلام نیز این روند ادامه یافت. از پزشکان بزرگ ایرانی می‌توان به بزرگمهر طبیب (بوذرجمهر) و بعدها در دورهٔ اسلامی می‌توان به ابن سینا، زکریای رازی و علی ابن سهل طبری اشاره کرد.

اولین مرکز نوین آموزش پزشکی در سال ۱۲۳۰ به عنوان بخشی از مدرسه دارالفنون بازگشایی شد.

دانشکده پزشکی در سال ۱۳۱۳ تأسیس گردید و بعد از انقلاب به همراه کلیه بخشهای وابسته به عنوان دانشگاه علوم پزشکی تهران از وزارت آموزش عالی جدا شده و تحت نظارت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار گرفت.تعريف:
چنانچه خون پس از خروج از رگ در داخل حفره اي از بدن ريخته ومحل خونريزي مشاهده نشود، خونريزي داخلي گويند. مانند خونريزي در داخل جمجمه، ويا در مجاري گوارشي. 
 
كمكهاي اوليه در خونريزيهاي داخلي :
در مورد خونريزيهاي داخلي مهمترين كار رساندن بيمار به مركز درماني است وبهترين اقداماتي كه ميتوان انجام داد به ترتيب زير است :
كنترل علائم حياتي
كنترل راههاي هوائي 
قرار دادن بيمار در بهترين وضعيت
مثلاً اگر بيمار دچار تهوع واستفراغ هاي مكرر است اورا به پهلو خوابانده واگر خونريزي داخلي اندامها (دست وپا)است، اندام را بالا نگه داريد.
بيمار اگر دچار شوك است كمكهاي اوليه در مورد او انجام شود. 
در صورت امكان به بيمار اكسيژن داده وبه او هيچ چيز نخورانيد. 
در اولين فرصت ممكن بيمار را به مركز درماني انتقال دهيد. 

نكته1 : در صورت ضربه به سر – استفراغ هاي مكرر زنگ خطر بزرگي جهت اعلام خونريزي داخل مغزي ميباشد كه ميتواند باعث مرگ مصدوم گردد.همچنين خروج مايع مغزي نخاعي كه همانند آبريزش بيني از بيني و مايع شفافي از گوش مي باشد از علايم ضربه مغزي مي باشد.

در ضربه مغزي :
 سر مصدوم را بالاتر از ساير اندام او قرار دهيد . از خروج مايع مغزي نخاعي به بيرون جلوگيري نكنيد و هر چه سريعتر مصدوم را به مركز درماني انتقال دهيد.

نكته2 : در صورت ضربه به شكم - دل درد شديد زنگ خطر بزرگي جهت اعلام خونريزي داخل شكم ميباشد ودر صورت عدم توجه باعث مرگ مصدوم خواهد شد.<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes' ?><html><body><a class="text" href="w:text:62.txt">خفگی</a><a class="text" href="w:text:63.txt">غرق شدگي</a></body></html>در بالغين انسداد راه هاي تنفسي ، بيشتر به علت لقمه غذاي نجويده بزرگ مي باشد و در اطفال و عقب مانده هاي ذهني مي تواند به وسيله موارد متنوعي روي دهد.

اقدامات اوليه : 
در مواجهه با فردي که جسمي راه تنفسي وي را مسدود کرده است ، بايد بلافاصله و به سرعت اقدام به خارج کردن آن نمود .  بدين ترتيب که اگر مصدوم بيهوش نيست ، ابتدا وي را به سرفه کردن وادار نمود . در صورت عدم خروج جسم، در حالي که وي مختصري به جلو خم شده است ، با کف دست چند ضربه محکم بين دو کتف وي وارد شود ، تا باعث ايجاد سرفه و خروج جسم گردد.
در صورت عدم خروج جسم از گلو ، بايد پشت مصدوم ايستاده و دست ها را دور شکم بيمار حلقه کرد.
دست چپ خود را زير قفسه سينه وي به حالت مشت نگه داشته ، دست راست را روي آن گذاشت و با يک حرکت سريع و قوي به سمت داخل و بالا باعث خروج ناگهاني هوا از ريه ها و در نهايت خروج جسم از مجاري تنفسي شد.
اين اعمال را در صورت عدم موفقيت ، بايد چندين بار تکرار کرد . حتماً پس از انجام اقدامات فوق ، مصدوم به مرکز فوريت هاي پزشکي اعزام شود.

چنانچه فرد مصدوم بيهوش شده باشد ، بايد ابتدا داخل دهان وي را از نظر وجود جسم خارجي بررسي نمود و در صورت امکان هر گونه جسم خارجي مزاحم از قبيل لقمه غذا ، دندان يا زبان ، که به حلق برگشته و مانع تنفس وي شده است ، از دهان خارج شود . سپس او را به پهلو برگردانده ، با کف دست چند ضربه محکم به ناحيه دو کتف وي وارد گردد و در صورت عدم موفقيت امدادگر ، بيمار را به پشت خوابانيده ، دو دست خود را به صورت ضربدر در بالاترين قسمت شکم ، درست در ناحيه زير جناغ سينه قرار داده و يک ضربه سريع و قوي به سمت بالا و داخل شکم وارد نمايد تا راه تنفي وي باز شود . اين اعمال را در صورت عدم موفقيت ، بايد چند بار تکرار کرد.
چنانچه با اين عمليات بيمار استفراغ کرد ، او را به سرعت به پهلو برگردانده تا محتويات استفراغ شده از دهان خارج شود و وارد راه هاي تنفسي نشود.
در صورت عدم موفقيت ، بايد بيمار را فوراً به مرکز فوريت هاي پزشکي رساند.

چنانچه مصدوم شيرخوار است ، امدادگر ابتدا او را از پاها آويزان کرده ، با کف دست چند ضربه به پشت او وارد مي کند ، دهان او را باز نموده و جسم خارجي را بيرون مي آورد . بايد دقت شود تا جسم را عقب تر نرانده و وضعيت را بدتر نکند . در اطفال زير يکسال ، هرگز نبايد از فشار شکمي استفاده کرد و در اطفال بزرگتر فشار شکمي بايد آرامتر انجام شود.

پيشگيري:
هنگام غذا خوردن بايد از هيجانات روحي و صحبت کردن پرهيز نمود.

اجسام کوچک را از دسترس شيرخواران که معمولاً آنها را به دهان مي برند ، دور نگه داشته، از خوردن لقمه غذاي بزرگ پرهيز شود.

در افراد بيهوش يا دچار غش ، جهت جلوگيري از برگشت محتويات دهان و معده به مجاري تنفسي بهتر است  وي را به پهلو خوابانده و سر در موقعيت پائين تري قرار گيرد.غرق شدگي يكي از علل مرگ ومير بچه ها و نوجوانان است . عوامل زمينه ساز عبارتند از : بيماري صرع , عقب ماندگي ذهني , نداشتن آشنايي كافي با قوائد شناگري , افزايش استفاده از قايق هاي روباز و تندرو به خصوص شنا در مناطق حفاظت نشده .
هيچگاه فكر نكنيد كه كسي كه زير آب مانده (حتي براي چند دقيقه) حتماً مرده است . بعضي از افراد بعد از حتي نيم ساعت كه زير آب ماندشان در اب سرد گذشته است , زنده مانده اند .اين امر بع اين علت امكان پذير است كه در آب سرد , روند سوخت وساز بدن كند شده و مغز مي تواند با وجود فقدان اكسيژن براي مدت طولاني تري زنده بماند.

اقدامات اوليه :
در مواجهه با فرد غرق شده , بايد ابتدا وي را به كمك وسائلي از قبيل حلقه نجات , تكه الوار يا طناب بلند از آب خارج كرد .بايد اين نكته را در نظر داشت كه تنها زماني فرد مي تواند مستقيماً اقدام به نجات مصدوم كند كه اولاً دوره آموزشي نجات غريق را گذرانده باشد , چرا كه امكان غرق شدن يك ناجي فاقد صلاحيت , بسيار زياد است .
وقتي كه فرد غرق شده را از زير آب بيرون مي آوريد , شروع به تنفس دهان به دهان نماييد و در همين حال سعي كنيد كه فرد غرق شده را به سمت ساحل يا خشكي ببريد .
بايد بلافاصله پس از خروج مصدوم بيهوش از آب , ابتدا دهان وي را از گل و لاي و شن پاك كرد . نبايد وقت را براي خارج كردن آب از ريه ها و معده هدر داد . به وضعيت تنفسي و ضربان قلب دقت شود . در صورتي كه مصدوم تنفس و ضربان قلب نداشت به سرعت عمليات احياي قلبي ريوي CPR را شروع مي كنيم . 
مجدداً تاكيد مي شود , نبايد وقت را براي خارج كردن آب از ريه ها تلف كرد , چرا كه با دادن تنفس مصنوعي قوي و مناسب تمام آب از ريه ها جذب بدن مي شود . در اوايل , تنفس مصنوعي قدري مشكل است ولي با جذب آب به بدن , تنفس دادن راحت تر مي شود . اگر طي عمليات احيا فرد مصدوم استفراغ كرد , فوراً او را به پهلو , وضعيت بهبودي (ريكاوري) برگردانده تا مواد مستفرغه وارد ريه ها نشود . گاه ممكن است طي تنفس مصنوعي مقداري هوا وارد معده شود كه خطر استفراغ دارد . در چنين مواردي فرد مصدوم را به شكم خوابانيده و دست هاي خود را به صورت ضربدر به دور شكم حلقه نمايد و مختصري بالا بكشد تا هوا و آب از معده اش خارج شود . بايد توجه داشت اين عمل تنها در مواردي كه اشكال تنفسي وجود دارد انجام شود.

نكته :
در فردي كه به داخل آب هاي كم عمق شيرجه رفته و با سر به زمين بر